Dag 1: Amsterdam - Tasjkent
Dag 2: Tasjkent, Stadsexcursie
Tasjkent behoort tot de oudste stedelijke centra van Centraal-Azië. In de pre-islamitische periode stond de stad bekend als Chach of Chashkent – ‘stad van steen’ – en fungeerde zij als belangrijk knooppunt op de Oude Zijderoute tussen China, Iran en het Middellandse Zeegebied.
Door deze strategische ligging groeide Tasjkent uit tot een economisch en bestuurlijk centrum, maar werd zij ook herhaaldelijk veroverd door Perzische, Turkse en Mongoolse machthebbers.
Tijdens de stadsexcursie verkennen we Tasjkent als politieke en administratieve hoofdstad van het moderne Oezbekistan. We zien hoe de stad na de verwoestende aardbeving van 1966 vrijwel volledig werd herbouwd volgens Sovjet-stedenbouwkundige idealen: brede lanen, monumentale pleinen en een groene, open structuur. We bezoeken onder meer het Onafhankelijkheidsplein, het Amir Temur-plein en het Alisher Navoi-theater, die samen het ideologische en culturele hart van de stad vormen.
De dag wordt afgesloten met een bijzondere rit door de Tasjkent-metro. We reizen samen met de lokale bevolking en laten ons onderdompelen in het alledaagse stadsleven, terwijl we meerdere stations aandoen die bekendstaan om hun monumentale kunst, mozaïeken, reliëfs en sculpturale decoraties. De metro vormt zo niet alleen een vervoerssysteem, maar ook een ondergronds museum waarin Sovjet-esthetiek, nationale symboliek en het ritme van het dagelijks leven samenkomen.
Dag 3: Tasjkent (Stadsexcursie) – Nukus (binnenlandse vlucht)
Deze ochtend staat in het teken van culturele verdieping. We bezoeken het Museum of Applied Arts of Uzbekistan, waar textiel, keramiek, hout- en metaalbewerking een rijk beeld geven van regionale ambachtelijke tradities. De reisleider licht hierbij patronen, kleuren en technieken toe die later terugkeren in de architectuur van Khiva, Bukhara en Samarkand.
Aansluitend verkennen we de oude stad van Tasjkent met het Khast-Imam-complex, het religieuze hart van de stad.
Hier bezoeken we onder meer het mausoleum van Khast-Imam, een verfijnd architectonisch juweel, evenals de bijbehorende madrassa. In dit complex wordt ook de beroemde Koran van kalief Oethman bewaard, een van de oudste bewaard gebleven islamitische handschriften ter wereld. Op loopafstand ligt de levendige Chorsu-bazaar, waar mannen en vrouwen hun producten verkopen: een kleurrijke en fotogenieke wereld van brood, gedroogd fruit, noten en geurige kruiden, waaronder saffraan. De bazaar vormt een levendig contrast met het meer sacrale karakter van Khast-Imam en biedt een directe kennismaking met het dagelijks leven van Tasjkent.
In de namiddag volgt de transfer naar de luchthaven voor de avondvlucht naar Nukus.
Dag 4: Nukus: Savitsky Museum & het antieke Khorezm → Khiva (UNESCO)
Vandaag staat in het teken van kunst en archeologie in een van de meest afgelegen, maar cultureel rijkste regio’s van Centraal-Azië.
In de ochtend bezoeken we het Kunstmuseum van Nukus, beter bekend als het Savitsky Museum, algemeen beschouwd als een van de meest opmerkelijke musea van Oezbekistan. Het museum bezit, na het Russisch Staatsmuseum in Sint-Petersburg, de grootste collectie Russische avant-gardekunst ter wereld.
De collectie omvat werken van kunstenaars als Kurzin, Solokov en Lysenko, die tijdens de Sovjetperiode in Oezbekistan werkzaam waren.
Velen van hen werden door het Stalinistische regime vervolgd, verbannen of vermoord wegens vermeende anti-Sovjetactiviteiten. Dat hun werk bewaard is gebleven, is te danken aan de visionaire verzamelaar Igor Savitsky, die deze kunst op uitzonderlijke wijze wist te redden van vernietiging.
Naast moderne kunst herbergt het museum ook een belangrijke collectie archeologische vondsten uit het antieke rijk van Khorezm, waarmee het bezoek een ideale voorbereiding vormt op de middagexcursie.
Na de lunch rijden we door de woestijn richting Khiva. Onderweg steken we de machtige Amu Darja (Oxus) over en betreden we het kerngebied van het oude rijk van Khorezm. In deze uitgestrekte woestijn voerde de Russische archeoloog Sergej Tolstov tussen 1938 en 1955 grootschalige opgravingen uit. Verspreid over het landschap liggen de resten van imposante vestingsteden uit de 1e tot 6e eeuw, die dienden als residenties en machtscentra van de Khorezmische koningen.
We bezoeken Toprak Kala, een van de belangrijkste door Tolstov blootgelegde forten, waar paleisstructuren, tempels en woonvertrekken een zeldzaam beeld geven van een vroegstedelijke beschaving in de woestijn.
Aansluitend rijden we verder naar Khiva, waar we in de avond aankomen.
Dag 5: Khiva, ochtendexcursie
Khiva was eeuwenlang de hoofdstad van het Kanaat van Khiva (1511–1920), een streng geregeerd vorstendom dat in de 18e en 19e eeuw een sleutelrol speelde in de handel en machtsverhoudingen van Centraal-Azië, maar ook berucht was om zijn slavenmarkten.
De stad raakte bovendien verwikkeld in het geopolitieke krachtenveld van het Great Game tussen Rusland en Groot-Brittannië.Tijdens een wandeling door Itchan Qala, de volledig ommuurde oude stad (UNESCO), ontdekken we een uitzonderlijk goed bewaard stedelijk ensemble met meer dan vijftig monumenten uit de 18e en 19e eeuw. We bezoeken onder meer madrassa’s, moskeeën, mausolea en paleizen, waaronder de Vrijdagsmoskee, het Pakhlavan Mahmoed-mausoleum, het Tash Hauli-paleis en diverse madrassa’s. De reisleider licht onderweg de rijke tegeldecoraties, symboliek van kleuren, kalligrafische inscripties en bouwtechnieken toe, waardoor de stad zich leest als een architectonisch handschrift van macht, vroomheid en representatie.
Dag 6: Khiva, ochtendexcursie
In de ochtend verdiepen we ons verder in de monumentale kern van Khiva met een bezoek aan de Kunya-Ark-citadel, het bestuurlijke hart van het Kanaat, en de Kurinish Khana, waar de khans audiënties hielden.
We bezichtigen tevens de Mohammed Amin Khan-madrassa en de markante Islam Khodja-minaret, het herkenningspunt van de stad.
Tijdens deze wandeling besteedt de reisleider bijzondere aandacht aan historische episodes en fascinerende verhalen over khans en hofintriges, spionnen uit het tijdperk van het Great Game, avonturiers en reizigers, maar ook over het lot van tot slaaf gemaakten die een onlosmakelijk onderdeel vormden van de geschiedenis van Khiva.
Na de lunch is er vrije tijd om de stad op eigen tempo verder te verkennen of te genieten van een terras binnen de stadsmuren
Dag 7: Khiva - Bukhara: door de Kyzylkum-woestijn
Vandaag leggen we een lange maar betekenisvolle route af door de uitgestrekte Kyzylkum-woestijn, het dorre maar historisch beladen landschap dat eeuwenlang karavanen, legers en pelgrims van elkaar scheidde én verbond. Deze route volgt in grote lijnen oude handelswegen die Khiva met Bukhara verbonden, twee steden die elkaars rivalen én partners waren binnen het netwerk van de Zijderoute.
Onderweg maken we een stop bij de machtige Amu Darja, in de oudheid bekend als de Oxus. Voor Grieken, Perzen en later islamitische geografen gold deze rivier als een symbolische grens: tussen de ‘beschaafde’ wereld van Iran en Transoxanië en de noordelijke steppen van nomadische ruitervolken. Tegelijk was de Oxus een levensader, die landbouw, handel en stedelijke cultuur mogelijk maakte in een verder vijandig landschap.
Tijdens de rit schetst de reisleider de historische rol van de woestijn als overgangsgebied: een ruimte van gevaar en belofte, waar koopmannen, soefi-heiligen, diplomaten en veroveraars elkaar kruisten. Tegen de avond bereiken we Bukhara, eeuwenlang een van de grote centra van islamitische geleerdheid en geestelijk gezag in Centraal-Azië.
Dag 8: Bukhara: stadsexcursie
Al in de 6e eeuw v.Chr. maakte Bukhara deel uit van het Perzische rijk en ontwikkelde de stad zich tot een belangrijk knooppunt op de handelsroutes tussen Iran, India en Centraal-Azië. Na de expedities van Alexander de Grote kwam de regio onder Grieks-Macedonisch gezag en maakte zij achtereenvolgens deel uit van het Seleucidische en het Grieks-Bactrische rijk.
Dankzij haar strategische ligging aan de Zijderoute bleef Bukhara eeuwenlang inzet van machtsstrijd tussen Iraanse, Turkse en Mongoolse heersers. Met de islamisering in de 8e eeuw brak voor Bukhara een nieuwe bloeiperiode aan. De stad groeide uit tot een van de belangrijkste centra van islamitische geleerdheid en religieus gezag in de soennitische wereld, vaak aangeduid als Bukhara al-Sharif – het edele Bukhara.
De opeenvolgende islamitische dynastieën lieten een uitzonderlijk rijk stedelijk ensemble na, dat vandaag tot het UNESCO-werelderfgoed behoort. Tijdens onze stadswandeling door de oude stad bezoeken we het prachtig bewaard gebleven Ismail Samani-mausoleum, een meesterwerk uit de tijd van de Perzische Samaniden en een van de oudste islamitische bouwwerken van Centraal-Azië.
We vervolgen onze route langs de monumentale Kalan-minaret, eeuwenlang baken voor karavanen in de woestijn, en de aangrenzende Kalan-moskee. Ook bezoeken we de Ulugh Beg-madrassa en de nog altijd actieve Miri Arab-madrassa, die samen het religieuze hart van de stad vormen. De excursie wordt afgesloten met een bezoek aan de citadel van Bukhara, eeuwenlang het politieke en administratieve centrum van deze invloedrijke stad.
Dag 9: Bukhara – Vabkent - Rabati Malek karavanserai (Unesco) – Samarkand
Vandaag verlaten we Bukhara en reizen we richting Samarkand, dwars door het historische hart van Transoxanië.
Onderweg maken we meerdere interessante stops die de ontwikkeling van architectuur en infrastructuur langs de Zijderoute illustreren.
We bezoeken de 12e-eeuwse minaret van Vabkent, een schoolvoorbeeld van Seltsjoekse baksteenarchitectuur, beroemd om haar verfijnde geometrische ornamentiek en kalligrafische banden.
Aansluitend bezichtigen we de Rabati Malik-karavanserai (UNESCO) uit de 11e eeuw, waarvan het monumentale voorportaal bewaard is gebleven. Dit portaal vertoont duidelijke invloeden van Achaemenidische en Sassanidische Perzische bouwtradities en herinnert aan de cruciale rol van karavanserais in handel en reisveiligheid.
Tot slot bekijken we een sardaba, een ingenieus middeleeuws waterreservoir dat laat zien hoe reizigers en handelskaravanen in dit droge landschap werden bevoorraad.
Tegen de avond bereiken we Samarkand.
Dag 10 – Samarkand: stadsexcursie
De geschiedenis van Samarkand gaat terug tot de 14e eeuw v.Chr. Onder de naam Marakanda was de stad bij de Grieken bekend als een welvarend centrum aan de Zijderoute en het economische hart van de Sogdiërs.
In de loop der eeuwen wisselde Samarkand herhaaldelijk van heerser: na de Arabische verovering in de 8e eeuw volgden Perzische en Turkse dynastieën, waarna de stad in het begin van de 13e eeuw door Dzjengis Khan werd ingenomen.
Het absolute hoogtepunt kwam in 1370, toen Timoer Lenk Samarkand tot hoofdstad van zijn wereldrijk maakte en de beste architecten en ambachtslieden uit zijn rijk bijeenbracht.
Tijdens onze stadsexcursie ontdekken we de monumentale nalatenschap van deze periode: de indrukwekkende Bibi Khanoem-moskee, het verfijnde Shah-i Zinda-complex, het mausoleum Gur-e Amir en het iconische Registan-plein, het architectonische hart van de stad.
Dag 11: Dagexcursie Tadzjikistan: Sarazm (UNESCO werelderfgoed)& Penjikent
Na het ontbijt rijden we richting de Tadzjiekse grens bij Jartepa en verlaten we het Timuridische Samarkand voor het oude Sogdische kernland. We volgen een spectaculaire route door het berglandschap van de Fann-bergen naar het gebied van de Zeven Meren, een hooggelegen vallei waar het water, afhankelijk van licht en mineralen, varieert van diepblauw tot smaragdgroen. Bij meerdere meren maken we stops om dit uitzonderlijke natuurlandschap te ervaren.
Daarna rijden we door naar Penjikent, waar we in de stad lunchen. In de middag bezoeken we Sarazm (UNESCO), een van de oudste stedelijke nederzettingen van Centraal-Azië, met een geschiedenis van meer dan 5.500 jaar. In het moderne museum bewonderen we unieke archeologische vondsten die getuigen van vroege landbouw, metaalbewerking en verre handelscontacten, waaronder de rijk gedecoreerde resten van de zogeheten prinses van Sarazm.
Aansluitend verkennen we de opgravingen en het museum van het oude Penjikent, vaak aangeduid als het Pompeï van Centraal-Azië.
De uitzonderlijk goed bewaarde huizen, tempels en muurschilderingen bieden een zeldzaam inkijkje in het dagelijks leven, de mythologie en de handelscultuur van de Sogdiërs, die eeuwenlang de ruggengraat vormden van de Zijderoute.
In de namiddag keren we via de grens terug naar Samarkand.
Dag 12: Samarkand - Afrosiab archeologische opgravingen en het observatorium van Ulugh Beg
Vandaag verdiepen we ons in de oudste geschiedenis van Samarkand met een bezoek aan Afrosiab, de archeologische site van het antieke Marakanda. Hier bevinden zich de resten van de pre-islamitische stad, die vanaf de oudheid het centrum vormde van de Sogdiërs, een invloedrijk handelsvolk dat de Zijderoute eeuwenlang domineerde. In het Afrosiab-museum bewonderen we de beroemde muurschilderingen uit de 7e eeuw, waarop diplomatieke gezantschappen, hofceremonies en internationale contacten zijn afgebeeld – een uniek venster op het kosmopolitische karakter van Sogdië.
In de middag bezoeken we het observatorium van Ulugh Beg, waar deze Timuridische vorst en geleerde in de 15e eeuw baanbrekend astronomisch onderzoek verrichtte. Het bijbehorende museum laat zien hoe Samarkand niet alleen een stad van handel en macht was, maar ook een centrum van wetenschap en intellectuele uitwisseling.
We dineren vanavond samen in een sfeervol restaurant ter afscheid van elkaar en Oezbekistan.
Dag 13: Samarkand – Amsterdam
In de vroege ochtend vliegen we via Istanbul naar Amsterdam.